Całodobowa infolinia +48 697 684 567

BAZA WIEDZY

Objawy ostrego zapalenia trzustki

Najczęstszymi objawami ostrego zapalenia trzustki jest nagły i przybierający na sile w ciągu kilku dni ból w okolicy nadbrzusza z możliwą gorączką. Dołączające się nudności i wymioty nie przynoszące ulgi stanowią typowy początkowy zestaw objawów tej jednostki chorobowej. Ból lokalizujący się w środkowej części nadbrzusza z możliwością promieniowania do kręgosłupa stanowi charakterystyczny objaw. Często pacjenci podają objaw „zaciskającej się obręczy” na wysokości nadbrzusza po żebrami. 

Objawami mogą być także zaburzenie perystaltyki jelit, tzw. wypuk bębenkowy w badaniu palpacyjnym jamy brzusznej,  czy osłabienie odgłosu perystaltyki jelit. Jako zapalenie trzustki objawy wymienia się także wzmożone napięcie mięśni brzucha.

Neurologicznymi objawami mogą być zaburzenia świadomości wynikające z rozwijającego się wstrząsu. Zaburzenia orientacji i niepokój towarzyszą ostremu zapaleniu trzustki co składa się na objawy charakterystyczne dla encefalopatii trzustkowej. Mogą towarzyszyć objawy charakterystyczne dla wstrząsu: obniżone ciśnienie tętnicze krwi, przyspieszone tętno. Żółtaczka występuje u ok 20-30% chorych- spowodowana utrudnieniem odpływu żółci z dróg żółciowych wynikająca z obrzęku trzustki i/lub uwięźnięciem złogu w drogach żółciowych, zmiany skórne w postaci zaczerwienia na skórze, podbiegnięcia krwawe wokół pępka, zasinienia kończyn i twarzy a także możliwy jest wysięk w jamie opłucnej w 40% przypadków.

To właśnie ból brzucha jest najczęstszym objawem zapalenia trzustki z powodu którego pacjenci zgłaszają się do lekarza. Pacjenci spożywający alkohol w ilościach niebezpiecznych należą do grupy pacjentów o podwyższonym ryzyku rozwinięcia się ostrego zapalenia trzustki. Chorzy, korzystający z lekarskiej pomocy w zakresie odtruwania poalkoholowego często podają tego typu epizody w przeszłości.

Możliwy do wystąpienia jest zespół ostrej niewydolności oddechowej ARDS (acute respiratory distress syndrome) wynikający z podrażnienia przepony- głównego mięśnia oddechowego. 

W razie wystąpienia wyżej wymienionych objawów pacjent powinien natychmiast zaprzestać spożywania produktów zawierających alkohol i tłustych pokarmów. Przejście na lekkostrawną dietę jest wskazane. Alkohol może doprowadzić do zaostrzenia objawów i doprowadzić pacjenta do sytuacji w której odtrucie w warunkach domowych nie będzie możliwe a lekarz skieruje pacjenta do szpitala na SOR.

Rozpoznanie ostrego zapalenia trzustki

W komplecie badań laboratoryjnych należy wziąć pod uwagę aktywność lipazy i amylazy w surowicy krwi. W moczu oznaczyć należy lipazę. Poziom WBC (white blood cells) CRP (białko c-reaktywne), prokalcytonina (PCT) – jako markery stanu zapalnego dobrze korelują z ciężkością zapalenia trzustki.

Bilirubina – poziom enzymu we krwi. Każdy pacjent z podejrzeniem ostrego zapalenia trzustki powinien mieć oznaczane stężenie mocznika, kreatyniny- funkcje nerek, wapnia i lipidów we krwi. 

Glikemia we krwi jako kontrola uszkodzenia trzustki, jako narządu wydzielającego insulinę. Parametry wątrobowe jak np. AST, ALT, hiperbilirubinemia, poliglobulia sugerują za etiologią żółciową ostrego zapalenia trzustki.

W badaniach obrazowych najważniejsze jest zdjęcie rentgenowskie jamy brzusznej i klatki piersiowej (RTG) (dla stwierdzenia objawów podrażnienia perystaltyki jelit, lub powikłań płucnych) oraz tomografia komputerowa (TK) i badanie ultrasonograficzne jamy brzusznej (USG).

Możliwa Endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (ECPW) czy cholangiopankreatografia rezonansu magnetycznego (MRCP). Endosonografia (EUS) pomocna do wykrywania zbiorników płynowych.

Badanie USG może mieć ograniczona wartość przy obecności znacznej ilości gazów jelitowych lub otyłości. Wynikami które możemy uzyskać to powiększenie trzustki z zatarciem jej granic, zmniejszona echogeniczność miąższu, obecność złogów w drogach żółciowych, zbiorniki płynowe.

Tomografia komputerowa z kontrastem w chwili obecnej jest złotym standardem postępowania. Umożliwia rozpoznanie i ocenę rozległości martwicy trzustki w-g skali Balthazara czy martwicy okołotrzustkowej. Zalecane jest wykonanie TK tylko u pacjentów u których występuje zapalenie trzustki, gdzie objawy nie ustępują w ciągu 72h od momentu wdrożenia leczenia. Zaleca się wykonanie tego badania w 5-7 dobie. Nie zaleca się jego wykonywania gdy pacjent ma oczywiste rozpoznanie a objawy są o łagodnym przebiegu.

RTG klatki piersiowej pozwala na zdiagnozowanie niedodmy przypodstawnej czy wysięk opłucnowy. RTG jamy brzusznej może ujawnić poziomy pływnów w jelitach będących wynikiem ich porażenia z powodu objawów zapalenia otrzewnej.

Za pomocą TK możemy ocenić stopień OZT i wskaźnik jego ciężkości tzw. skala CTSI (CT Severity Index) jest sumą punktacji uzyskanej za pomocą tomografii komputerowej oraz punktacji martwicy.

Wynik 7 lub wyższy prognozuje ciężki przebieg OZT i wysokie ryzyko zgonu. Skala ta składa się z 5 stopni A-E oraz 5-ciu punktów 0- 4. Najlżejszy stopień A określa prawidłowy obraz trzustki- 0 pkt. B-uwidoczniono zmiany zapalne ograniczone do trzustki- 1 pkt. C- Uwidocznione zmiany zapalne w zakresie pkt b +tkanki okołotrzustkowe-2 pkt. D- występują tu bardziej nasilone zmiany zapalne tkanki okołotrzustkowych + jeden niewyraźnie odgraniczony okołotrzustkowy zbiornik płynowy- 3pkt. E- występują to rozległe lub mnogie zbiorniki płynu zlokalizowane poza trzustką lub zakażony zbiornik płynu. Interpretacja wyników w odniesieniu do martwicy: 0 pkt- brak, 2 pkt- 33% miąższu trzustki, 4 pkt- połowa trzustki, 6pkt- więcej niż połowa miąższu trzustki.

Zobacz też:

Zapalenie trzustki przyczyny 

Meditus.eu
Odtruwanie alkoholowe Lublin